Tibbi yazı
Videoproktoskopiya və kolonoskopiya: fərq nədir?
Bağırsaq müayinəsi deyəndə çoxları yalnız kolonoskopiyanı xatırlayır. Halbuki proktoloji şikayətlərin böyük hissəsi anal kanal və düz bağırsağın son hissəsi ilə bağlıdır və onları daha sadə müayinə olan videoproktoskopiya ilə qiymətləndirmək mümkündür. Bu iki müayinə bir-birini əvəz etmir, bir-birini tamamlayır.
Hər iki müayinə qısaca
- Videoproktoskopiya anal kanalın və düz bağırsağın son hissəsinin kameralı proktoskopla müayinəsidir. Görüntü monitora verilir.
- Kolonoskopiya yoğun bağırsağın bütün hissələrinin uzun, elastik, ucunda kamera olan alətlə müayinəsidir.
Müqayisəli cədvəl
| Videoproktoskopiya | Kolonoskopiya | |
|---|---|---|
| Müayinə edilən nahiyə | Anal kanal və düz bağırsağın aşağı hissəsi | Bütün yoğun bağırsaq: kor bağırsaq, qalxan, eninə və enən çənbər bağırsaq, siqmavari bağırsaq və düz bağırsaq |
| Avadanlıq | Kameralı proktoskop (qısa, sərt alət) və monitor | Kolonoskop: uzun, elastik, ucunda kamera olan alət |
| Görünən sahə | Anal kanal və düz bağırsağın son təxminən 10–15 sm-i | Bütün yoğun bağırsaq |
| Müddət | Qısa; izah və hazırlıq daxil olmaqla təxminən 10–20 dəqiqə | Adətən 20–60 dəqiqə; polip götürülməsi müddəti uzada bilər |
| Hazırlıq | Adətən xüsusi hazırlıq tələb etmir, bəzən kiçik təmizləyici imalə kifayətdir | Pəhriz və xüsusi preparatla bağırsağın tam təmizlənməsi |
| Ağrısızlaşdırma | Ağrıkəsici gel | Adətən sedasiya (yüngül dərman yuxusu) |
| Üstünlüklər | Sadə hazırlıq; qısa müddət; babasil, çat, fistula ağzı, anal polip kimi yerli problemləri aydın göstərir; xəstə görüntünü monitorda görür | Bütün yoğun bağırsağı əhatə edir; polipləri aşkarlayır və çox vaxt elə həmin prosedurda götürməyə imkan verir; biopsiya alınır; yoğun bağırsaq xərçənginin skrininq üsuludur |
| Kimlərə tövsiyə olunur? | Anal nahiyə şikayətlərində ilk seçim: qanama, ağrı, qaşınma, qızartı, şiş, axıntı; babasil, anal çat, fistula şübhəsi | Yaşa görə skrininq (45 yaşdan, bəzi tövsiyələrdə 50 yaşdan); polip axtarışı və nəzarəti; xroniki bağırsaq xəstəliklərinin izlənməsi; səbəbi bilinməyən qanama, qanazlıq, defekasiya vərdişinin dəyişməsi; ailəvi risk |
| Modern Hospital-da kim aparır? | Dr. Dilarə Həsənova | Endoskopist həkim |
Görünən sahə
- Videoproktoskopiya — anal kanal və düz bağırsağın son təxminən 10–15 sm-i
- Kolonoskopiya — bütün yoğun bağırsaq və düz bağırsaq
Hər iki müayinə lazım ola bilərmi?
Bəli. Məsələn, 40–45 yaşdan yuxarı xəstədə rektal qanama olduqda videoproktoskopiya babasili göstərə bilər. Amma qanamanın başqa mənbəyini, məsələn polipi istisna etmək üçün kolonoskopiya da tövsiyə olunur. Gənc xəstədə tipik anal çat əlamətləri olduqda isə çox vaxt videoproktoskopiya kifayət edir.
Nəticə
Hər iki müayinə vacibdir. Hansı müayinənin uyğun olduğunu həkiminiz şikayətlərinizə və risk amillərinizə əsasən təyin edir.