Xidmət

Rektosele: əlamətləri və müalicəsi

Bölmə: Xidmətlər
Mütəxəssis: Op. Dr. Dilarə Həsənova
Klinika: Modern Hospital, Bakı

Həkimin praktikası — Dr. Həsənovanın özünün apardığı müayinə və müalicələr
Ümumi məlumat — xəstəlik və üsullar barədə maarifləndirici mətn

Rektosele nədir?

Qısa cavab

Rektosele düz bağırsağın ön divarının vaginanın arxa divarına doğru qabarmasıdır. Xalq arasında «aralıq sallanması» və ya «bağırsaq yırtığı» da adlanır. Düz bağırsaqla vagina arasındakı əzələ və birləşdirici toxuma zəiflədikdə və ya doğuş zamanı zədələndikdə yaranır. Əsas əlamətləri defekasiya çətinliyi, tam boşalmama hissi və vaginada dolğunluq hissidir. Rektoseleni babasillə qarışdırmaq olmaz.

Səbəbləri və risk amilləri

Çoxsaylı təbii doğuşlar, iri döl
Çətin doğuş: vakuum, maşa (forseps), epiziotomiya, aralığın cırılması
Xroniki qəbizlik və uzunmüddətli gücənmə
Xroniki öskürək, tez-tez ağırlıq qaldırmaq
Artıq çəki
Yaş, menopauza ilə toxumaların zəifləməsi
Əvvəlki çanaq əməliyyatları (məsələn, histerektomiya)

Əlamətləri

Kiçik rektosele heç bir şikayət verməyə bilər. Böyüdükcə bu əlamətlər yaranır:

Defekasiyadan sonra tam boşalmama hissi
Güclü gücənmə ehtiyacı, xroniki qəbizlik
Nəcisin vaginaya doğru «ilişməsi» hissi
Defekasiya üçün aralığa və ya vaginanın arxa divarına barmaqla təzyiq etmək ehtiyacı
Vaginada yumşaq qabarıqlıq, dolğunluq və ağırlıq hissi
Cinsi əlaqə zamanı narahatlıq və ya ağrı
Aralıqda ağrı, bel ağrısı
Bəzən qazı və ya nəcisi saxlamaqda çətinlik

Rektosele ilə birlikdə çanaq orqanlarının digər sallanmaları da ola bilər: sidik kisəsinin (sistosele), uşaqlığın və ya nazik bağırsağın (enterosele) sallanması. Bu hallar ginekoloqla birgə qiymətləndirilir.

Diaqnostika

Proktoloji və vaginal müayinə, gücənmə zamanı qiymətləndirmə
Rektal barmaq müayinəsi
Defekoqrafiya — defekasiya zamanı düz bağırsağın və çanaq dibinin hərəkətini göstərən rentgen və ya MRT müayinəsi
Lazım olduqda anal manometriya və digər funksional testlər

Müalicə

Ümumi məlumat

Konservativ müalicə — kiçik və az şikayət verən rektoselelərdə ilk addımdır:

Lifli qidalanma, kifayət qədər maye, qəbizliyin aradan qaldırılması
Gücənməmək, defekasiya zamanı ayaqların altına kiçik kürsü qoymaq
Çanaq dibi məşqləri (Kegel), fizioterapevt nəzarətində çanaq dibi reabilitasiyası, bioloji əks-əlaqə (biofeedback) üsulu

Cərrahi müalicə — şikayət verən və konservativ müalicəyə cavab verməyən rektosele üçündür. Geniş tətbiq olunan üsullardan biri vagina tərəfdən aparılan arxa kolporafiyadır, göstəriş olduqda levatoroplastika ilə birləşdirilir: düz bağırsaqla vagina arasındakı zəifləmiş toxuma bərpa olunur və çanaq dibi əzələləri gücləndirilir. Seçilmiş hallarda başqa yanaşmalar da tətbiq olunur. Ətraflı: Arxa kolporafiya və levatoroplastika

Həkimin praktikası

Dr. Həsənovanın özünün apardığı müayinə və müalicələr

Rektoselenin müalicəsində arxa kolporafiya və levatoroplastika əməliyyatlarını müntəzəm aparır.
Rektosele ilə birlikdə babasil, anal polip və ya anal çat varsa, lazım olduqda onları da eyni seansda aradan qaldırır (məsələn, LigaSure ilə hemorroidektomiya).
Başqa klinikada edilmiş əməliyyatdan sonra təkrarlanan rektoselelərdə təkrar (rekonstruktiv) əməliyyatlar aparıb.
Uşaqlığın sallanması kimi ginekoloji problemlər də olduqda əməliyyat ginekoloq-cərrahla birgə planlaşdırıla bilər.
Əməliyyatları əsasən spinal anesteziya ilə aparır.

Əməliyyatdan sonra

Bərpa adətən bir neçə həftə çəkir, reabilitasiya dövrü təxminən 1 ay davam edir.
İlk həftələrdə ağırlıq qaldırmamaq, gücənməmək, nəcisi yumşaltmaq tövsiyə olunur.
Cinsi həyata qayıdış vaxtını həkim nəzarət müayinəsində müəyyən edir.
Mümkün ağırlaşmalar: ağrı, qanama, infeksiya, cinsi əlaqə zamanı ağrı, təkrarlanma.

Tez-tez verilən suallar

Rektosele babasildirmi?

Xeyr. Babasil anal kanalın damar yumaqlarının genişlənməsidir, rektosele isə düz bağırsağın vaginaya doğru qabarmasıdır. Hər ikisi defekasiya çətinliyi və narahatlıq yarada bilər və bəzən birlikdə rast gəlinir. Dəqiq diaqnoz proktoloji müayinə ilə qoyulur.

Rektosele öz-özünə keçərmi?

Rektosele öz-özünə yox olmur, amma kiçik rektoselelərdə qəbizliyin aradan qaldırılması, düzgün defekasiya vərdişləri və çanaq dibi məşqləri şikayətləri azalda və irəliləməni ləngidə bilər. Şikayətlər həyat keyfiyyətini pozursa və konservativ müalicə kömək etmirsə, cərrahi müalicə müzakirə olunur.

Kegel məşqləri rektoseleyə kömək edirmi?

Kegel məşqləri çanaq dibi əzələlərini gücləndirir və yüngül hallarda şikayətləri azalda bilər. Artıq formalaşmış böyük rektoseleni isə aradan qaldırmır. Məşqlərin düzgün texnikasını həkim və ya çanaq dibi üzrə fizioterapevt öyrədə bilər.

Gələcəkdə doğuş planlaşdırıramsa, əməliyyatı nə vaxt etmək olar?

Əməliyyatın vaxtı şikayətlərin ağırlığından və hamiləlik planlarından asılıdır. Şikayətlər gündəlik həyatı ciddi pozursa, əməliyyat daha tez planlaşdırıla bilər. Yaxın gələcəkdə doğuş planlaşdırılırsa, bu, əməliyyat qərarında nəzərə alınır. Qərar həkimlə birlikdə verilir.