Xidmət
Anal çat (fissura): əlamətləri və müalicəsi
- Bölmə
- Xidmətlər
- Mütəxəssis
- Op. Dr. Dilarə Həsənova
- Klinika
- Modern Hospital, Bakı
- Həkimin praktikası — Dr. Həsənovanın özünün apardığı müayinə və müalicələr
- Ümumi məlumat — xəstəlik və üsullar barədə maarifləndirici mətn
Anal çat nədir?
Qısa cavab
Anal çat (fissura) anal kanalın aşağı hissəsini örtən nazik dəridə (anodermada) yaranan kiçik, lakin çox ağrılı yarıqdır. Çox vaxt arxa orta xətdə yerləşir. Əsas əlaməti defekasiya zamanı və ondan sonra dəqiqələrlə, bəzən saatlarla davam edən kəsici, yandırıcı ağrı və tualet kağızında parlaq qırmızı qandır.
Kəskin və xroniki çat
- Kəskin çat — yeni yaranmış, kənarları yumşaq çatdır. Düzgün müalicə ilə çox vaxt əməliyyatsız sağalır.
- Xroniki çat — 6 həftədən uzun davam edir. Kənarları bərkiyir, çatın yanında «gözətçi düyün» (sentinel düyün) və anal papilla böyüyə bilər. Belə hallarda dərman müalicəsi kifayət etməyə bilər.
Ağrı anal sfinkterin spazmına səbəb olur. Spazm nahiyəyə qan axınını azaldır və çatın sağalmasını çətinləşdirir. Beləcə «ağrı — spazm — sağalmama» dövrəsi yaranır.
«Ağrı — spazm — sağalmama» dövrəsi
- Ağrıdefekasiya zamanı və sonra
- Spazmanal sfinkterin refleks spazmı
- Sağalmamaqan axını azalır, çat sağalmır
Əlamətləri
- Defekasiya zamanı şiddətli, kəsici ağrı
- Tualetdən sonra davam edən yanma və ağrı
- Tualet kağızında və ya nəcisin üzərində parlaq qırmızı qan
- Ağrı qorxusu ilə tualetə getməni gecikdirmək və bunun nəticəsində qəbizliyin artması
- Xroniki çatda anus kənarında kiçik dəri çıxıntısı
Səbəbləri
- Qəbizlik, bərk və iri nəcis
- Uzunmüddətli ishal
- Doğuş zamanı travma
- Anal nahiyəyə mexaniki zədə
- Anal sfinkterin artmış tonusu (spazmı)
Çat tipik olmayan yerdə (yan tərəflərdə) yerləşirsə, çoxsaylıdırsa və ya müalicəyə baxmayaraq sağalmırsa, Kron xəstəliyi, infeksiyalar və digər səbəblər əlavə müayinə ilə istisna edilməlidir.
Anal çat və babasil: fərq nədir?
| Anal çat | Babasil | |
|---|---|---|
| Ağrı | Defekasiya zamanı və sonra şiddətli ağrı | Daxili babasildə adətən ağrı olmur |
| Qan | Az miqdarda, tualet kağızında | Damcı və ya ləkə şəklində, bəzən çox |
| Düyün | Xroniki çatda kiçik dəri çıxıntısı | Gücənəndə çölə çıxan düyünlər |
| Müalicə | Sfinkter spazmını azaltmaq, lazım olduqda LİS | Dərəcəsinə görə: dərman, ofis prosedurları, əməliyyat |
Çox vaxt hər iki xəstəlik birlikdə rast gəlinir. Dəqiq diaqnoz müayinə ilə qoyulur.
Diaqnostika
Çat əksər hallarda anusun diqqətli baxışı ilə görünür. Ağrı güclüdürsə, alətlə müayinə ağrıkəsici gel ilə və ehtiyatla aparılır və ya kəskin dövr keçənə qədər təxirə salınır. Lazım olduqda videoproktoskopiya aparılır.
Müalicə
Ümumi məlumat
- Konservativ müalicə (ilk addım): lifli qidalanma və bol maye, nəcisi yumşaldan vasitələr, qəbizliyin aradan qaldırılması, ılıq oturma vannası, ağrıkəsici məlhəmlər və sfinkter spazmını azaldan lokal preparatlar (həkim təyini ilə). Kəskin çatların böyük hissəsi bu yolla sağalır.
- Cərrahi müalicə (xroniki çatda):
- Lateral internal sfinkterotomiya (LİS) — daxili sfinkterin kiçik bir hissəsinin kəsilərək spazmın aradan qaldırılması. Xroniki çatın müalicəsində geniş istifadə olunan üsuldur. Nadir hallarda qaz və ya nəcis saxlamada pozulma ola bilər. Ətraflı: Lateral internal sfinkterotomiya (LİS)
- Fissurektomiya — çatın bərkimiş kənarlarının, gözətçi düyünün və böyümüş papillanın kəsilib götürülməsi.
Həkimin praktikası
Dr. Həsənovanın özünün apardığı müayinə və müalicələr
- Kəskin anal çatda konservativ müalicə kursları aparır.
- Xroniki çatda çatın kəsilib götürülməsi (fissurektomiya) və lateral internal sfinkterotomiya (LİS) əməliyyatları aparır.
- Anal çat babasil və ya anal poliplə birlikdə olduqda əməliyyatları çox vaxt bir seansda birləşdirir.
Tez-tez verilən suallar
Anal çat öz-özünə sağalarmı?
Kəskin çat qəbizlik aradan qaldırıldıqda və düzgün müalicə ilə çox vaxt bir neçə həftəyə sağalır. 6 həftədən uzun davam edən xroniki çat isə adətən öz-özünə keçmir və dərman müalicəsinə cavab vermədikdə cərrahi müalicə tələb edir.
Anal çatda müayinə çox ağrılı olurmu?
Müayinə zamanı xüsusi ağrıkəsici gel istifadə olunur. Çatın özü çox vaxt yumşaq baxışla görünür. Ağrı çox güclüdürsə, həkim alətlə müayinəni məhdudlaşdırır və ya təxirə salır.
Anal nahiyəyə spirt və ya evdə yandırıcı vasitə sürtmək olarmı?
Xeyr. Spirtli məhlullar və yandırıcı vasitələr selikli qişanı zədələyir, ağrını və iltihabı artırır. Qaşınma və ya ağrının səbəbini həkim müəyyən etməli və uyğun müalicə təyin etməlidir.
LİS əməliyyatından sonra nəcis saxlama pozulurmu?
Əksər xəstələrdə pozulmur. Nadir hallarda qazı və ya maye nəcisi saxlamaqda müvəqqəti və ya davamlı çətinlik ola bilər. Bu risk əməliyyatdan əvvəl həkimlə müzakirə olunur. Risk amilləri olan xəstələrdə alternativ üsullar seçilə bilər.