Xidmət
Qıl dönməsi (pilonidal sinus)
- Bölmə
- Xidmətlər
- Mütəxəssis
- Op. Dr. Dilarə Həsənova
- Klinika
- Modern Hospital, Bakı
- Həkimin praktikası — Dr. Həsənovanın özünün apardığı müayinə və müalicələr
- Ümumi məlumat — xəstəlik və üsullar barədə maarifləndirici mətn
Qıl dönməsi nədir?
Qısa cavab
Qıl dönməsi (pilonidal sinus) oma-büzdüm nahiyəsində, sağrılar arasındakı şırımda tüklərin və dəri hissəciklərinin dəri altına daxil olması nəticəsində yaranan xroniki iltihabi xəstəlikdir. Dəridə kiçik dəliklər, ağrı, şiş və pis qoxulu axıntı ilə özünü göstərir. Xalq arasında bəzən «dermoid kista» da adlanır, amma tibbi baxımdan əsl dermoid kistadan fərqli xəstəlikdir.
Kimlərdə daha çox rast gəlinir?
- Gənclərdə, kişilərdə daha çox
- Uzun müddət oturan şəxslərdə (sürücülər, ofis işçiləri, tələbələr)
- Sıx tüklənməsi olanlarda
- Artıq çəkisi olanlarda, çox tərləyənlərdə
- Ailəsində bu xəstəlik olanlarda
Əlamətləri
- Sağrılararası şırımda bir və ya bir neçə kiçik dəlik, bəzən içindən tük çıxır
- Oma-büzdüm nahiyəsində ağrı, oturarkən narahatlıq
- Şiş, qızartı
- Pis qoxulu, irinli və ya qanlı axıntı, alt paltarının çirklənməsi
- Abses zamanı kəskin ağrı, hərarət, oturmağın mümkünsüzlüyü
Xəstəlik müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər
| Forma | Nə müşahidə olunur? | Adətən nə edilir? |
|---|---|---|
| Səssiz dəliklər | Hazırda şikayət yoxdur (keçmişdə yüngül şikayət ola bilər), bir və ya bir neçə kiçik dəlik var | Müşahidə, gigiyena, tüklərin təmizlənməsi; şikayət yaranarsa yenidən müayinə |
| Kəskin abses | Bir neçə gün ərzində artan ağrı, şiş, qızartı, oturmaq çətindir | Təcili drenaj |
| Xroniki sinus | Davamlı və ya vaxtaşırı axıntı, ən çox rast gəlinən forma | Planlı əməliyyat |
| Bağlanmış axıntı ilə abses | Axıntı dayanıb, amma ağrı və şiş artıb | Təcili müdaxilə |
| Əməliyyatdan sonra bağlanmayan yara | Yara uzun müddət sağalmır | Yenidən qiymətləndirmə, lazım olduqda təkrar əməliyyat |
| Nüks | Sağalmadan bir müddət keçdikdən sonra yenidən axıntı və ya abses | Təkrar müayinə və əməliyyat |
Diaqnostika
Diaqnoz əsasən klinik baxışla qoyulur. Həkim sinus dəliklərini və iltihablı sahəni qiymətləndirir. Mürəkkəb və təkrarlanan hallarda USM və ya MRT istifadə oluna bilər.
Müalicə
Ümumi məlumat
- Kəskin absesdə: absesin açılıb irinin boşaldılması (drenaj). İltihab azaldıqdan sonra əsas əməliyyat planlaşdırılır. Antibiotiklər absesi tək başına sağaltmır.
- Xroniki sinusda: xəstə toxumanın çıxarılması (eksiziya). Yara açıq saxlanaraq sağaldıla bilər və ya orta xəttdən kənarda bağlanır. Belə bağlanma üsullarından biri Limberq plastikasıdır: romb şəkilli dəri-piy flepi çevrilərək (transpozisiya ilə) qüsur sahəsinə köçürülür. Bu üsulda sağrılararası şırım dayazlaşır və nüks riski azalır.
- Seçilmiş hallarda minimal invaziv üsullar da tətbiq olunur.
- Əlamət verməyən kiçik dəliklərdə bəzən yalnız müşahidə və gigiyena kifayət edir. Ağrı, axıntı və ya abses olduqda qalıcı müalicə cərrahidir.
Həkimin praktikası
Dr. Həsənovanın özünün apardığı müayinə və müalicələr
- Kəskin pilonidal absesdə drenaj aparır.
- Xroniki pilonidal sinusda xəstə toxumanı çıxarır, yaranı açıq saxlayaraq sağaldır (açıq üsul) və ya Limberq plastikası ilə bağlayır.
Əməliyyatdan sonra
- İlk sarğı adətən 24 saat sonra edilir.
- Yara gigiyenasına və sarğı qaydalarına riayət vacibdir.
- Oturaq vəziyyətə mərhələli qayıdılır.
- Nahiyədə tüklərin müntəzəm təmizlənməsi nüks riskini azaldır. Üsul barədə (məsələn, lazer epilyasiyası) həkimlə məsləhətləşin.
- Sağalma müddəti seçilmiş üsuldan asılıdır.
Tez-tez verilən suallar
Qıl dönməsi dərmanla keçərmi?
Dərmanlar iltihabı müvəqqəti azalda bilər, amma sinus kanalını aradan qaldırmır. Ağrı, axıntı və ya abses olduqda qalıcı müalicə cərrahidir. Heç bir şikayət verməyən kiçik dəliklərdə isə bəzən yalnız müşahidə kifayət edir.
Limberq plastikası nədir?
Limberq plastikası xəstə toxuma çıxarıldıqdan sonra yaranın yaxınlıqdakı sağlam toxumadan hazırlanmış romb şəkilli fleplə bağlanmasıdır. Tikiş xətti orta xəttdən kənarda qalır, sağrılararası şırım dayazlaşır. Bu da nüks riskini azaltmağa yönəlib.
Əməliyyatdan sonra nə vaxt oturmaq olar?
Bu, əməliyyatın üsulundan və yaranın vəziyyətindən asılıdır. Oturaq vəziyyətə mərhələli qayıdılır. Dəqiq müddəti həkim nəzarət müayinələrində yaranın sağalmasına baxaraq müəyyən edir.
Qıl dönməsi əməliyyatdan sonra təkrarlana bilərmi?
Bəli, nüks mümkündür. Risk seçilmiş əməliyyat üsulundan, yara baxımından və nahiyədə tüklərin təmizlənməsindən asılıdır. Əməliyyatdan sonra gigiyena və tüklərin müntəzəm təmizlənməsi nüks riskini azaldır.