Xidmət

Paraproktit və anal fistula

Bölmə: Xidmətlər
Mütəxəssis: Op. Dr. Dilarə Həsənova
Klinika: Modern Hospital, Bakı

Həkimin praktikası — Dr. Həsənovanın özünün apardığı müayinə və müalicələr
Ümumi məlumat — xəstəlik və üsullar barədə maarifləndirici mətn

Paraproktit nədir?

Qısa cavab

Paraproktit (perianal abses) anus və düz bağırsaq ətrafındakı toxumada irin yığılmasıdır. Adətən anal kanaldakı kiçik vəzilərin iltihabından başlayır. Əlamətləri anus ətrafında getdikcə artan, döyünən ağrı, şiş, qızartı və hərarətdir. Paraproktit təcili cərrahi müdaxilə tələb edir.

Anal fistula nədir?

Anal fistula anal kanalın içi ilə anus ətrafındakı dəri arasında əmələ gələn anormal kanaldır. Çox vaxt əvvəlki paraproktitin nəticəsində yaranır. Dəridəki kiçik dəlikdən vaxtaşırı irinli və ya qanlı axıntı gəlir. Fistula öz-özünə sağalmır və cərrahi müalicə tələb edir.

Paraproktitin əlamətləri

Anus ətrafında şiddətlənən, döyünən ağrı
Şiş, qızartı, toxunanda ağrı
Hərarət, titrətmə, halsızlıq
Oturmağın və yeriməyin çətinləşməsi
Dərin yerləşən absesdə xaricdən dəyişiklik az ola bilər, ağrı və hərarət ön planda olur

Anal fistulanın əlamətləri

Anus ətrafında dəridə kiçik dəlik
Vaxtaşırı irinli, qanlı axıntı və paltarın çirklənməsi
Təkrarlanan şiş və ağrı: dəlik bağlananda irin yığılır, açılanda ağrı azalır
Qaşınma və dəri qıcıqlanması

Fistulanın növləri

Fistulalar anal sfinkterlə əlaqəsinə görə qruplaşdırılır:

İntersfinkterik — ən çox rast gəlinən növ, yalnız daxili sfinkterdən keçir
Transsfinkterik — hər iki sfinkterdən keçərək perianal dəridə açılır
Suprasfinkterik — sfinkter kompleksinin üstündən dolanır
Ekstrasfinkterik — bütün sfinkter kompleksinin xaricindən keçərək düz bağırsağa açılır

Bundan əlavə sadə və mürəkkəb (budaqlanan, təkrarlanan, sfinkterin böyük hissəsindən keçən) fistulalar fərqləndirilir.

Diaqnostika

Anus ətrafının baxışı və rektal barmaq müayinəsi
Anoskopiya və ya videoproktoskopiya ilə fistulanın daxili dəliyinin axtarılması
MRT (maqnit rezonans tomoqrafiyası) — fistulanın gedişini və sfinkterlə əlaqəsini göstərir. Mürəkkəb və təkrarlanan fistulalarda əməliyyat planı üçün vacibdir.
Fistuloqrafiya — fistula kanalına kontrast maddə yeridilməklə rentgen müayinəsi (seçilmiş hallarda)

Fistula Kron xəstəliyi ilə əlaqəli ola bilər. Belə şübhə olduqda qastroenteroloq müayinəsi və kolonoskopiya tövsiyə olunur.

Müalicə

Ümumi məlumat

Paraproktit: təcili cərrahi drenaj, yəni absesin açılıb irinin boşaldılması əsas müalicədir. Antibiotik tək başına absesi sağaltmır, yalnız seçilmiş hallarda əlavə olaraq verilir. Drenajdan sonra bir qrup xəstədə fistula yarana bilər. Buna görə müalicədən sonra nəzarət müayinəsi vacibdir.

Anal fistula: üsul fistulanın növündən və sfinkterlə əlaqəsindən asılı olaraq seçilir:

Fistulotomiya və ya fistulektomiya — fistula kanalının açılması və ya tam çıxarılması
Seton — mürəkkəb fistulada kanalın mərhələli müalicəsi üçün qoyulan xüsusi sap
Sfinkteri qoruyan üsullar (məsələn, LIFT — fistula kanalının sfinkterlərarası sahədə bağlanması, flep üsulları)

Müalicənin məqsədi fistulanı aradan qaldırmaq, nəcis saxlama funksiyasını qorumaq və təkrarlanma riskini azaltmaqdır.

Həkimin praktikası

Dr. Həsənovanın özünün apardığı müayinə və müalicələr

Paraproktitdə absesin cərrahi açılmasını və drenajını aparır.
Anal fistulada fistulektomiya aparır, o cümlədən başqa klinikada əməliyyatdan sonra təkrarlanan və mürəkkəb fistulalarda.
Mürəkkəb hallarda müalicəni mərhələli aparır: əvvəlcə iltihabın sanasiyası, sonra planlı əməliyyat.
Əməliyyat planını MRT nəticəsinə əsasən, radioloq həmkarı ilə birgə qurur. Lazım olduqda fistuloqrafiyanı özü aparır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli?

Anus ətrafında ağrılı, getdikcə böyüyən şiş
Hərarət və titrətmə ilə müşayiət olunan ağrı
Şəkərli diabet və ya zəif immunitet fonunda anus ətrafında iltihab

Tez-tez verilən suallar

Abses açıldıqdan sonra niyə yenidən irin yığılır?

Absesin boşaldılması onu yaradan mənbəni həmişə aradan qaldırmır. Abses təkrarlanırsa, çox güman ki, anal kanalla dəri arasında fistula əmələ gəlib. Bu halda müayinə və fistulanın cərrahi müalicəsi lazımdır.

Anal fistula dərmanla sağalarmı?

Xeyr. Antibiotiklər iltihabı müvəqqəti azalda bilər, amma fistula kanalını aradan qaldırmır. Qalıcı müalicə üçün cərrahi müdaxilə lazımdır. Üsul fistulanın növünə görə seçilir.

Fistula əməliyyatından sonra nəcis saxlama pozulurmu?

Əməliyyat planı məhz sfinkter funksiyasını qorumaq üçün qurulur. Sadə fistulalarda bu risk aşağıdır. Mürəkkəb fistulalarda sfinkteri qoruyan üsullar və mərhələli müalicə seçilir. Risklər əməliyyatdan əvvəl ətraflı izah olunur.

Fistula üçün MRT niyə lazımdır?

MRT fistulanın bütün gedişini, budaqlarını və sfinkter əzələləri ilə əlaqəsini göstərir. Bu, cərrahın düzgün üsul seçməsinə və təkrarlanma riskini azaltmasına kömək edir. Sadə fistulalarda MRT həmişə lazım olmaya bilər.