Tibbi yazı
Kolonoskopiya qorxulu deyil — həyat qurtara bilər
Bir çox insan «kolonoskopiya» sözünü eşidən kimi narahat olur. Utanma hissi, ağrı qorxusu və ya «mənə lazım deyil» düşüncəsi bu müayinədən yayınmağa səbəb olur. Halbuki kolonoskopiya həyat qurtara bilən müayinədir.
Kolonoskopiya nədir?
Kolonoskopiya yoğun bağırsağın xüsusi kamera ilə müayinəsidir. Həkim nazik və elastik alət vasitəsilə bağırsağın daxili səthini görür, polipləri aşkar edir və lazım gəldikdə elə həmin prosedurda götürür.
Niyə bu qədər vacibdir?
Yoğun bağırsaq xərçəngi dünyada ən çox rast gəlinən xərçəng növlərindəndir. Bu xərçəng çox vaxt illər ərzində poliplərdən inkişaf edir. Kolonoskopiya:
- xərçəngi erkən mərhələdə aşkarlayır;
- xərçəngə çevrilə bilən polipləri vaxtında aradan qaldırır;
- problemi simptomlar başlamadan müəyyən edir.
Yəni bu müayinə həm diaqnostik, həm də profilaktikdir.
Prosedur ağrılıdırmı?
Kolonoskopiya adətən sedasiya, yəni yüngül dərman yuxusu altında aparılır. Xəstə prosedur zamanı adətən ağrı hiss etmir və çox vaxt onu xatırlamır. Müayinə adətən 20–60 dəqiqə çəkir. Qorxu çox vaxt məlumatsızlıqdan yaranır.
Kimlərə tövsiyə olunur?
- Orta risk qrupunda 45 yaşdan (bəzi tövsiyələrdə 50 yaşdan) şikayəti olmayanlar — skrininq məqsədilə; üsulu (kolonoskopiya və ya nəcisdə gizli qan testi) və fasiləni həkim seçir
- Ailəsində yoğun bağırsaq xərçəngi və ya polip olanlar (daha erkən yaşdan)
- Uzunmüddətli qəbizlik və ya ishaldan əziyyət çəkənlər
- Nəcisində qan görənlər
- Səbəbsiz arıqlama və ya qanazlığı olanlar
Yoğun bağırsaq xərçənginin skrininqi
- Orta risk qrupu: skrininq 45 yaşdan başlanır (bəzi ölkələrdə 50 yaşdan); üsul kolonoskopiya və ya nəcisdə gizli qan testidir (FİT).
- Yüksək risk qrupu: müayinə daha erkən başlanır və daha tez-tez aparılır.
Erkən diaqnoz həyat qurtarır
Yoğun bağırsaq xərçəngi ilkin mərhələdə simptomsuz inkişaf edə bilər. İnsan özünü tam sağlam hiss etdiyi halda belə risk daşıya bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinə vacibdir. Unutmayın: kolonoskopiya qorxulu deyil, qorxulu olan gecikmiş diaqnozdur.
Son söz
Bir neçə günlük hazırlıq və qısa prosedur gələcək illərinizi qoruya bilər. Yaş və ya risk amilləri baxımından uyğun qrupa daxilsinizsə, həkiminizlə məsləhətləşin və kolonoskopiyanı planlaşdırın.