Tibbi yazı
Bağırsaq xəstəlikləri irsən keçə bilərmi?
Bəli, bəzi bağırsaq xəstəliklərində irsiyyətin rolu düşündüyümüzdən daha böyükdür. Amma ailədə xəstəliyin olması sizin də mütləq xəstələnəcəyiniz demək deyil. Əsas məsələ riskinizi bilmək və lazım gəldikdə müayinəyə daha erkən başlamaqdır.
İrsi polipoz sindromları
- Ailəvi adenomatoz polipoz (FAP): yoğun bağırsaqda gənc yaşlardan çoxsaylı (yüzlərlə) polip yaranır. Müalicə olunmadıqda xərçəng riski çox yüksəkdir. Ailə üzvlərinə genetik məsləhət və erkən müayinə tövsiyə olunur.
- Lynch sindromu: poliplər az olsa da, yoğun bağırsaq xərçəngi və bəzi digər xərçənglər (məsələn, uşaqlıq daxili qişasının xərçəngi) daha gənc yaşda yarana bilər.
- Peutz–Jeghers sindromu: həzm sistemində xüsusi növ poliplər və dodaqlarda, ağız boşluğunda tünd piqment ləkələri ilə özünü göstərir.
- Juvenil polipoz: uşaq və gənc yaşda çoxsaylı xüsusi növ poliplər.
Genetik meylin rol oynadığı xəstəliklər
Kron xəstəliyi, xoralı kolit və çölyak xəstəliyində də genetik meyil rol oynaya bilər. Bu xəstəliklər birbaşa «irsən keçmir», amma ailədə olduqda risk artır.
Nə etməli?
- Ailənizdə yoğun bağırsaq xərçəngi, çoxsaylı polip və ya iltihabi bağırsaq xəstəliyi olubsa, bunu həkiminizə mütləq deyin.
- Belə hallarda kolonoskopiya adətən orta risk qrupundan daha erkən başlanır və daha tez-tez aparılır. Qrafiki həkim təyin edir.
- İrsi sindrom şübhəsində genetik məsləhət və test tövsiyə oluna bilər.
Bəs ailənizdə bu xəstəliklərdən hansının olub-olmadığını bilirsiniz?